Aditz+laguntzaileak



** Hizkuntza-puntuak **


 * ADITZA **

** Zer da 'aditz laguntzailea'? **

> ** Aditz trinkoa eta aditz perifrastikoa zer den jakin behar da horretarako.**

> Aditz trinkoa osagai bakarraz eratutako aditza da eta 'momentuan' gertatzen ari dena edo ari zena adierazten du, //adibidez: nator// (momentu honetan 'etortzen ari naiz') edo //nentorren// (momentu hartan 'etortzen ari nintzen').

> Aditz perifrastikoa bi elementuk osatzen dute: ezkerrekoari aditz nagusia esaten zaio eta eskuinekoari aditz laguntzailea. //Adibidez://

>

> ** Aditzaren aspektua**

> Ezkerreko elementuak, aditz nagusiak alegia, aspektua markatzen du. Hiru aspektu-mota daude: burutua //(eros//i) ekintza burutua adierazteko; burutugabea //(eroste//n), ohiturazko ekintza edo une jakin batekoa adierazteko; eta geroa //(erosik//o) etorkizuneko ekintza adierazteko.

> Aditz laguntzaileak aldiaren (oraina eta iragana), pertsonen (NOR, NORI eta NORK) eta pluralaren markak daramatza.


 * [[image:http://www.igtorres50.com/Ani.gif width="10" height="10"]] Aditz laguntzailearen taula nola erabili **

Lehenik, esaldian zein aditz erabili erabaki beharko dugu. Horretarako, esaldi horretan NOR, NORK edo NORI deklinabide kasuko osagairik/hitzik badagoen eta hiru kasu horietatik zein agertzen den ikusi beharko dugu; hiru kasu horiek baitira aditz laguntzailea osatzen dutenak (aditzaren taulan bakoitzak bere zutabea duela ikus dezakezu).

Zenbaitetan aditza kasu bakarrak osatzen du, NOR kasua (adibidez, //nai//z); beste batzuetan bi kasu ageri dira batera, NOR-NORI edo NOR-NORK (adibidez, //zait// eta //zaitu//t); eta beste batzuetan hiru kasuak ageri dira, NOR-NORI-NORK (adibidez, //dio//t).

//Adibidez://

>> //Haizea dabil eta __atea__ ireki egin **DA**.// (NOR motako aditz laguntzailea)

>> NOR //__Bartolok__ __atea__ ireki **DU**.// (NOR-NORK motako aditz laguntzailea)

>> NORK ZER/NOR//__Bartolok__ __guri__ __atea__ ireki **DIGU**.// (NOR-NORI-NORK motako aditz laguntzailea)

>> NORK NORI ZER/NOR //__Bartolori__, konturatu gabe, __euritakoa__ ireki egin **ZAIO**.// (NOR-NORI motakoa)

>> NORI ZER/NOR

Hiru deklinabide-kasu horien markez gain, aditz laguntzaileak pluralaren marka darama **(-zki-** edo **-it**-).

//Adibidez://

>> //Logela bat hartu dugu// (singularra)

>> //Lau logela hartu d**it**ugu// (plurala)

>> //Mahai berria gustatzen zait// (singularra)

>> //Mahai berriak gustatzen zai**zki**t// (plurala)

** Aditzari buruz **

**Gonbidatu, itxoin, deitu, lagundu... "dizut" ala "zaitut"?**

**Arazi" aditzaren idazkera eta erabilera.**

**"Balio du" ala "balio ditu"?**

**@Egitura pasiboak**

**@Esaldi inpertsonalak**

**'ezkero' ala '-(e)z gero/-enez gero'?**

**@Partitiboaren erabilera okerra**

**-t(z)eko asmoz**

**-t(z)ea merezi du**

**etorriko nintzatekeen edo etorriko nintzen**